خیابان های ایران میدانی برای قیام و کابوسی برای حکومت لرزان آخوندی تبدیل شده است. انتشار مقالهای با عنوان «چرا خیابان این شبها مهم است؟» در رسانه حکومتی تسنیم در تاریخ ۲۹ اسفند ۱۴۰۴، بار دیگر توجهها را به جایگاه خیابان در تحولات سیاسی و اجتماعی ایران جلب کرده است. این مقاله که در آستانه سال نو منتشر شد، تلاش دارد اهمیت خیابانهای ایران را در چارچوبی همسو با روایت رسمی حکومت تعریف کند. با این حال، بررسی دقیق محتوای آن نشان میدهد که خیابان در این روایت، بیش از آنکه نماد اقتدار باشد، بهعنوان یک نقطه بحرانی و نگرانکننده مطرح شده است.
در این مقاله، خیابان بهعنوان «شبهای قدر ایران» توصیف شده و حضور مردم در خیابان بهعنوان یک وظیفه تاریخی و ملی معرفی میشود. نویسنده تلاش میکند خیابان را به عرصهای برای نمایش وحدت و حمایت از حاکمیت تبدیل کند. اما در عین حال، تأکید مکرر بر خطرات حضور مخالفان در خیابان، نشاندهنده نگرانی عمیق از همین فضا است.
خیابانهای ایران در روایت تسنیم؛ از تهدید تا ابزار کنترل
در بخشهای مختلف این مقاله، خیابانهای ایران بهعنوان محل حضور «دشمنان»، «نفوذیها» و «عوامل خارجی» معرفی میشود. این ادبیات، که سالها است در رسانههای حکومتی تکرار میشود، در این متن نیز بهطور گسترده به کار رفته است. خیابان در این روایت، نه یک فضای عمومی برای بیان مطالبات، بلکه میدانی برای «قیام» و «خونریزی و آشوب» توصیف شده است.
با این حال، همین تأکید بر خطر خیابان، نشاندهنده آن است که حکومت کنترل کامل بر این فضا را از دست داده است. اگر خیابانهای ایران همچنان در اختیار کامل نیروهای حکومتی بود، نیازی به این حجم از هشدار و فراخوان برای حضور حامیان وجود نداشت. بهعبارت دیگر، خیابان در این متن بهطور ضمنی بهعنوان یک نقطه آسیبپذیر برای حاکمیت معرفی میشود.
نویسنده مقاله بارها از مردم میخواهد که برای جلوگیری از «قیام» در خیابان حضور یابند. این فراخوانها در حالی مطرح میشود که در بخشهای دیگر، حضور در خیابانهای ایران بهعنوان یک خطر بالقوه نیز توصیف شده است. این تناقض، بیانگر سردرگمی در مواجهه با پدیدهای است که دیگر بهسادگی قابل کنترل نیست.
خیابان و تلاش برای بازتعریف مشروعیت
یکی از محورهای اصلی این مقاله، تلاش برای پیوند زدن حضور در خیابان با مفاهیمی مانند «مشروعیت»، «وحدت» و «حمایت از رهبری» است. نویسنده میکوشد خیابانهای ایران را به صحنهای برای بیعت با ساختار قدرت تبدیل کند. اما همین تلاش، نشاندهنده آن است که مشروعیت مورد ادعا در سطح جامعه با چالش مواجه شده است.
در این متن، حتی به موضوع رهبری جدید نیز اشاره شده و از آن بهعنوان عاملی برای انسجام یاد شده است. این در حالی است که طرح چنین موضوعی در کنار تأکید بر خیابان، نشان میدهد که حکومت در تلاش است از طریق بسیج خیابانی، شکافهای موجود را پوشش دهد.
همچنین استفاده گسترده از مفاهیم مذهبی و تاریخی، مانند تشبیه وضعیت به «شبهای قدر» یا ارجاع به وقایع تاریخی، نشاندهنده تلاش برای ایجاد بار عاطفی و بسیج افکار عمومی است. این رویکرد، در شرایطی به کار گرفته میشود که خیابانهای ایران بهعنوان یک چالش واقعی برای حاکمیت مطرح شده است.
خیابان؛ میدان تقابل روایتها
در نهایت، آنچه از این مقاله برمیآید، این است که خیابان به میدان اصلی تقابل میان روایت رسمی و واقعیت اجتماعی تبدیل شده است. از یک سو، حکومت تلاش میکند خیابان را بهعنوان نماد وحدت و حمایت معرفی کند. از سوی دیگر، همان متن سرشار از هشدار درباره خطرات و تهدیدهای موجود در خیابانهای ایران است.
این دوگانگی، نشاندهنده شکافی است که دیگر نمیتوان آن را پنهان کرد. خیابان در این میان، نهتنها یک مکان فیزیکی، بلکه نماد این شکاف و تقابل است. تأکید مکرر بر اهمیت خیابان، در واقع بازتابی از نگرانی نسبت به از دست رفتن کنترل بر آن است.
مقاله منتشرشده در تسنیم، بیش از آنکه تلاشی برای نمایش قدرت باشد، بهنوعی اعتراف به وضعیت بحرانی خیابانهای ایران است. حجم بالای هشدارها، فراخوانها و تلاش برای بازتعریف معنای خیابان، نشان میدهد که این فضا به چالشی جدی برای حاکمیت تبدیل شده است. خیابانهای ایران اکنون به نقطهای رسیده که نهتنها کنترل آن دشوار شده، بلکه وضعیت آشفته حکومتی را نیز به چالش کشیده است.
ایران آزادی