بحران معیشت و فرسایش توان مالی شرکتها در بنبست دیجیتال
قطع دسترسیها در تاریخ ۹ اسفند ۱۴۰۴، پیوندهای ارتباطی میان شهروندان را بهکلی مختل کرد. این اقدام مسیر دسترسی به اخبار و اطلاع از وضعیت مناطق مختلف را بست. خانوادهها دیگر نمیتوانند بهراحتی از وضعیت امنیتی و سلامت نزدیکان خود باخبر شوند. امور روزمره اقتصادی نیز تحت تأثیر شدید این خاموشی سراسری قرار گرفته است. وزیر ارتباطات پیشتر میانگین تابآوری کسبوکارهای آنلاین را حدود ۲۰ روز اعلام کرده بود. اکنون اشتغال مستقیم و غیرمستقیم ۱۰ میلیون نفر در حوزه اقتصاد دیجیتال با خطر جدی روبهروست. زمان قطعی کنونی به بیش از دو برابر آستانه تابآوری شرکتها رسیده است. این مسئله موجب فرسایش شدید توان مالی شرکتهای بخش خصوصی و توقف فعالیتها شد. تعدیل نیرو و تعویق در پرداخت دستمزدها، نتیجه مستقیم تداوم این وضعیت بحرانی است. بسیاری از کاربران موضوع اخراج کارکنان را پس از تعطیلات نوروز تأیید کردهاند. فشار بر معیشت خانوارها به سطح بسیار نگرانکننده و غیرقابلتحملی رسیده است. فعالیتهای آنلاین عملاً متوقف شده و خسارات مالی روز به روز در حال افزایش است. وابستگی بخش بزرگی از زندگی مردم به فضای مجازی، زنجیرهای از پیامدهای منفی ایجاد کرد. اختلال در فروش، پرداخت و توزیع کالا، تمام اصناف را با مشکل مواجه کرده است. حملونقل، ثبت سفارش و خدمات پشتیبانی نیز بهدلیل نبود دسترسی پایدار بهشدت کند شدهاند. این آسیبها حتی متوجه صنوفی شده است که در ظاهر فعالیت دیجیتال ندارند. تداوم قطع اینترنت در ایران، فراتر از یک مسئله فنی، یک فاجعه اقتصادی همهجانبه محسوب میشود. شرکتهای فناوری در حال فروپاشی هستند و سرمایههای انسانی بهسرعت از دست میروند. حکومت با نادیده گرفتن هشدار فعالان اقتصادی، کل زیرساختهای نوین کشور را به تعطیلی کشانده است.
اینترنت طبقاتی و هزینههای کمرشکن فیلترینگ برای شهروندان
در کنار فشارهای معیشتی، هزینه خرید ابزارهای عبور از محدودیتها بهشدت افزایش یافته است. گزارشها از تبدیل شدن هزینه ویپیان به یک بار مالی سنگین برای خانوارها حکایت دارد. یک شهروند اعلام کرد نیمی از درآمد ماهیانه خود را صرف خرید فیلترشکن کرده است. این هزینه گزاف تنها برای دسترسی محدود و بسیار ناپایدار به شبکههای جهانی پرداخت میشود. مسئله نابرابری در دسترسی یا همان «اینترنت طبقاتی» اکنون بیش از پیش نمایان شده است. اکثریت مردم برای ارتباطات ساده با فیلترشکنهای کند و گرانقیمت دستوپنجه نرم میکنند. در مقابل، بخشهایی از ساختار حکومتی و نظامی بدون هیچ محدودیتی به شبکه متصل هستند. فعالان رسانهای وابسته به حکومت نیز از دسترسی آزاد و بدون فیلتر بهره میبرند. موضوع سیمکارتهای موسوم به «سفید» در سال اخیر انتقادهای گستردهای را برانگیخته است. این سیمکارتها امکان اتصال بدون فیلتر را برای گروهی خاص و محدود فراهم میکنند. حکومت دسترسی عمومی را به بهانه ملاحظات امنیتی محدود کرده است. با این حال، دسترسی بدون مانع را برای اهداف تبلیغاتی و اداری خود حفظ کرد. فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، پیشتر از فراهم کردن امکانات برای «رساندن صدا» سخن گفته بود. منتقدان این اظهارات را نشانه نگاه ابزاری حکومت به زیرساختهای ارتباطی میدانند. قطع اینترنت در میانه بحران، جان مردم را نیز به خطر میاندازد. توانایی اطلاع از شرایط محیطی و دسترسی به اطلاعات ضروری کاملاً مختل شده است. ادامه این خاموشی در شرایط رکود و بیکاری گسترده، بحران معیشتی را تشدید میکند. قیمت کالاها افزایش یافته و امکان سازگاری با شرایط بحران از مردم سلب شده است. محروم کردن میلیونها نفر از زیرساختهای حیاتی، نقض آشکار حقوق بنیادین شهروندی است. این شکاف طبقاتی در دسترسی به اطلاعات، خشم عمومی را دوچندان کرده است.
خسارات میلیاردی و توجیهات حکومتی در میانه خاموشی دیجیتال
نهاد مستقل نتبلاکس اعلام کرد قطع اینترنت ایران تاکنون حدود ۱.۸ میلیارد دلار خسارت به بار آورده است. این نهاد گزارش داد که این خاموشی وارد چهلوهشتمین روز خود شده است. سانسور کنونی از نظر وسعت و شدت در یک جامعه متصل، کاملاً بیسابقه توصیف شد. قطعی سراسری پس از آغاز جنگ در ۹ اسفند ۱۴۰۴، طولانیترین نمونه در تاریخ است. رسانههای حکومتی مانند خبرگزاری تسنیم، این قطعی را در زمان جنگ «یک ضرورت» دانستهاند. آنها ادعا میکنند کنترل فضای مجازی یک استاندارد دفاعی جهانی و جزو حاکمیت ملی است. این در حالی است که تلاشهایی برای توزیع «اینترنت پرو» میان وابستگان نظام گزارش شده است. وزیر ارتباطات موضوع لیست سفید را رد کرد، اما طرحهای مشابه در حال اجراست. فعالان اقتصادی برای دریافت اشتراکهای خاص در اتاق بازرگانی ثبتنام کردهاند. ستار هاشمی اعلام کرد هر روز قطعی حدود ۵ هزار میلیارد تومان خسارت مستقیم دارد. با یک محاسبه ساده، مجموع خسارات در ۴۸ روز به ۲۴۰ هزار میلیارد تومان میرسد. رئیس کمیسیون دانشبنیان اتاق ایران خسارت روزانه غیرمستقیم را حدود ۸۰ میلیون دلار برآورد کرد. سیاستهای جنگافروزانه حاکمیت، علاوه بر خسارات مالی، جان اقشار آسیبپذیر را نیز تهدید میکند. قطع ارتباطات در مواقع اضطراری میتواند منجر به فجایع انسانی غیرقابلجبران شود. حکومت با قربانی کردن اقتصاد دیجیتال، آینده شغلی نسل جوان را به نابودی کشانده است.. استارتاپها و فریلنسرها که معیشتشان به شبکه گره خورده، در آستانه فروپاشی نهایی هستند. در حالی که مقامات ملایان از ضرورت دفاعی سخن میگویند، مردم بهای سنگین این تصمیمات را میپردازند. تداوم این وضعیت، زیرساختهای ارتباطی کشور را به دههها قبل بازگردانده است. هیچ توجیهی برای محرومسازی سراسری یک ملت از ابزارهای اولیه زندگی مدرن پذیرفته نیست. با تداوم قطع اینترنت، بازسازی اعتماد عمومی و احیای کسبوکارهای منهدم شده، سالها زمان خواهد برد.
تاثیر شوم سیاستهای خامنهای حتی پسامرگش
قطعی گسترده و طولانیمدت فضای مجازی در ایران، فراتر از یک اقدام امنیتی، به ابزاری برای تخریب ساختار اقتصادی و اجتماعی بدل شده است. این با ایجاد نابرابری در دسترسی به اطلاعات، جان و مال شهروندان را هزینه اهداف سیاسی حاکمیت کرده است. محرومیت از اینترنت در دنیای امروز، به معنای سلب حق زندگی و فعالیت اقتصادی آزادانه است؛ هزینهای که تبعات آن تا نسلها بر شانه مردم ایران باقی خواهد ماند.
خساراتی که ناشی از سیاستهای جنگافروزانه خامنهای بود و هر چند او را از بین برد اما تبعات قطعی و فیلترینگ همچنین ممکن است به قیمت جان برخی از اقشار مردم ایران نیز تمام شود.
ایران آزادی