رضا شاه شیفته هیتلر بود
رضا خان فردی قدرت طلب به معنای کلمه بود. دراین راستا کافی است تا به روند قدرت گرفتن وی نظری بیافکنیم تا به این واقعیت که سرکرده قشون قزاق چگونه با نگاه به قدرت های خارجی و مشارکت با آنن در سرکوب مردم , سرانجام خود را به تاج و تخت رساند.
در زندگینامه وی آمده که آغاز کار رضا خان از اسطبل بانی در سفارتخانه هلند آغاز و سپس با چرخش وی به لیاخوف و قوای قزاق , به بخشی از ماشین سرکوب علیه آزادیخواهان و مشروطه طلبان و سرانچام نیز به مهره ای برای سیاست های آیرون ساید تبدیل گردید.
از این منطق می توان نتیجه گرفته که وزش « باد » های منطقه ای و جهانی همواره برای سمت و سو گیری رضا خان در صحنه داخلی کشور تعیین بوده است.
هدف غائی وی با ادامه این پنین شیوه های همان رسیدن به قدرت و حفظ آن تحت هر شرائطی بود.
یک نمونه آن نیز همان چرخش 180 درجه ای رضا شاه بسوی آلمان نازی , آنهم در آستانه جنگ جهانی دوم می باشد.
این سیاست بسیار مخاطره آمیز که سرانجام با شکست آلمان نازی , به تبعید رضا خان میر پنج به سنت موریس انچامید , حاصل ارزیابی های غلط دربار و بویژه تصمیم گیری شخص وی می بود, زیرا اتاق های فکر آن زمان به اشتباه براین باور بودند که هیتلر پیروز جنگ جهانی دوم خواهد شد و از کنار این پیروزی نیز سهمی به رضا خان خواهد رسید!!
این روابط نزد قدرتهای بزرگ مانند بریتانیا و اتحاد جماهیر شوروی نگرانیهایی بهوجود آورد. در سالهای پایانی دهه 1930 ، زمانی که آلمان نازی سیاستهای خود را برای گسترش قلمرو در اروپا آغاز کرد, بریتانیا و شوروی نگران شدند که رضا خان تمایل به ورود به جبهه آلمان را در سر می پروراند.
در نهایت، با آغاز جنگ جهانی دوم و اشغال ایران توسط نیروهای بریتانیا و شوروی در سال 1941، روابط ارضا شاه با آلمان نازی قطع شد. این اشغال در پی حملات نظامی به ایران صورت گرفت تا از تأمین منابع نفتی ایران برای آلمان جلوگیری شود و مسیرهای استراتژیک مانند خط راه آهن و جاده ای برای تأمین نیرو به شوروی از طریق ایران باز نگهداشته شود, امری که سرانجام به استعفای وی از قدرت و تبعید انجامید.
بطور کلی رابطه رضا شاه با آلمان نازی در چند محور مهم خلاصه می گردد.
– الکو برداری از صنعتی شدن آلمان
– همکاری های اقتصادی و فرهنگی
برای نمونه در دهه 1930 ، آلمان نازی روابط اقتصادی و تجاری نزدیکی با ایران برقرار کرد و صادرات خود را بطرز بی سابقه ای افزایش داد.همچنین تجهیزات نظامی و فنآوریهای صنعتی را به ایران فرستاد. براین منطق آلمان نازی به عنوان یک کشور پیشرفته صنعتی و نظامی در نظر رضا شاه میتوانست الگوی خوبی برای سیاست های وی باشد . مجموعه روابط اقتصادی میان ایران و آلمان نازی در سال های بعد و به دلیل نیاز رضا شاه به صنایع و سلاحهای پیشرفته تقویت شد.
– همکاری های نظامی
همکاری های نظامی رضا خان با آلمان نازی بسیار شتاب زده صورت می گرفت و آغاز آن با گسیل مشاوران نظامی به ایران تحقق یافت. براین سیاق وی بر این باور بود که با کمک تکنولوژی پیشرفته آن زمان از آلمان نازی , می تواند دست به بازسازی ارتش ایران زده در زمینه « جنگ و تکنیک های نظامی » موفق گردد.
یکی از مهمترین جنبههای همکاری نظامی بین ایران و آلمان نازی، اعزام مشاوران نظامی آلمانی به ایران بود. آلمان نازی، بهویژه در دوران پیش از جنگ جهانی دوم، به عنوان یک کشور پیشرفته در زمینههای نظامی شناخته میشد و رضا خان به دنبال تقویت ماشین سرکوب و ارتش خود، با ورود مشاوران و افسران آلمانی در ارتش ایران از این تجربه استفاده کرد.
از جمله این همکاری ها , تأسیس مدارس نظامی و دانشگاههای نظامی , ورود مشاوران و افسران آلمان نازی به ایران , تجهیز واحد های زرهی و توپخانه , تاسیس دانشکده های افسری با کمک افسران نازی , ارسال هواپیماهای جنگی و خلبان , خریده های تسلیحاتی , مانند تسلیحات مدرن، سامانههای مخابراتی و ساختار فرماندهی. همچنین ارتش هیتلر در ادامه به طراحی واحدهای نظامی جدید و آموزش پرسنل نظامی ایران پرداخت.
بطور کلی مجموعه روابط رضا شاه با آلمان نازی بیشتر بر مبنای اقتصادی , نظامی و امنیتی با هدف قدرت گرقتن در منطقه ضربه خورده خاورمیانه و حفظ حاکمیت در تهران قرار داشت.
ادامه دارد