مسألهی اصلی میان جامعهی ایران و حاکمیت ملایان چیست؟ آنچه طبعاً چشمها را میگیرد و خبرها و رسانهها را پر میکند، جنگ است، ولی از این لایهی بهظاهر پررنگ که رد شویم، به اصل مسأله میرسیم؛ تعیین تکلیف حاکمیت آخوندی توسط جامعهی ایران.
این واقعیت از طرف حاکمیت هم بیشترین واکنش را دارد. کشاندن حامیان حکومتی به خیابانها و هراس از خالی کردن خیابان و نیز صدور مداوم احکام اعدام علیه زندانیان سیاسی طی دو ماه گذشته، این واقعیت را برجسته میکند که از قضا برای حاکمیت، خشم انفجاریِ جامعهی ایران بسیار پررنگتر از جنگ و سرنوشت آن است.
انتقام از مردم ایران که در دامن خود نسلهای شورشی و تسلیمناپذیر به حاکمیت ولایت فقیه را پروردهاند، در کانون سیاست سرکوب و جنایت حاکمیت قرار گرفته است. شتاب و حجم جنایات و نقض حقوق بشر با توسل به حداکثر اعدام در یک سال گذشته ــ رکوردشکنی در سه دههی پیشین ــ انعکاس، حیرت و اعتراض برخی ارگانها و رسانههای بینالمللی را برانگیخته است.
انجمن عدالت برای قربانیان قتل عام ۱۳۶۷ در ایران، در حساب ایکس خود، بهتاریخ ۱۸ مه ۲۰۲۶ / ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۵ نوشته است: «میزان اعدامها به سطحی رسیده که در نزدیک به چهار دهه گذشته دیده نشده است.»
این انجمن با نقل عبارت «الگوی نوظهور جنایات فجیع» از نامهی سرگشادهی بیش از ۳۰۰ کارشناس حقوقی، مدافعان حقوق بشر و برندگان جایزه نوبل به دبیر کل سازمان ملل، بخشی از این نامه را بهمثابه روشنگری و فراخوان بینالمللی، چنین برجسته نموده است: «از زمان آغاز خصومتهای منطقهای در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶، مقامات ایرانی از بیثباتی فزاینده برای تشدید یک کمپین هماهنگ از دستگیریهای غیرقانونی، شکنجه و قتلهای دولتی، در نقض آشکار قوانین بینالمللی حقوق بشر، سوءاستفاده کرده و همزمان دسترسی عموم مردم به اینترنت را قطع کردهاند. از ۱۹ مارس ۲۰۲۶، دهها نفر به طور خودسرانه و در پی دادرسیهایی که آشکارا حتی حداقل استانداردهای دادرسی عادلانه را نیز رعایت نمیکنند، اعدام شدهاند. ما همبستگی خود را با کمپین “نه به اعدام” در زندانهای ایران و با کمپین “نه به حکومت جلادان، بله به جمهوری دموکراتیک در ایران” اعلام میکنیم »
در جدیدترین نمونه از محکومیتهای بینالمللیِ اعدامهای فراقضایی و انتقامجویانه در ایران، پارلمان اروپا در ۲۱ مه ۲۰۲۶ اقدام به صدور و تصویب «قطعنامه مشترک علیه سرکوب و اعدام معترضان، مخالفان، زندانیان سیاسی و اقلیتهای مذهبی» نمود. سایت پارلمان اروپا با درج این خبر مهم در شرایط کنونی، اکثریت قاطع ۵۱۶ رأی مثبت به این قطعنامه را اعلام نموده است.
نشریه نیویورک پست در شمارهی ۱۹ مه ۲۰۲۶، مطلبی بهقلم آنا یونگ، با عنوان «ایران در سال ۲۰۲۵ اعدامهای جهانی را به بالاترین حد خود در ۴۴ سال گذشته رساند»، درج کرده است. این مطلب با پیوند روند اعدامهای کنونی به جریان قتل عام تابستان ۱۳۶۷، ادامه میدهد: «رژیم بیرحم ایران در سال ۲۰۲۵ بیش از ۲۱۰۰ نفر را اعدام کرد که بیش از دو برابر تعداد اعدامشدگان در سال قبل است. آمار بیسابقه مرگ و میر در تهران، بالاترین میزان ثبت شده از سال ۱۹۸۱ تاکنون است و استفاده از مجازات اعدام بهطور فزایندهای با سرکوب و کنترل سیاسی مرتبط است».
«افزایش بیسابقه اعدامها در ایران» این عنوان بیانیهی عفو بینالملل در ۲۰ مه ۲۰۲۶ است که در حساب ایکس خود[مرتبط با بخش ایران (Amnesty Iran)] درج نموده است. این بیانیه «اعدام را بهعنوان ابزاری برای سرکوب و تشدید کنترل سیاسی» توصیف نموده و میافزاید: «در سال ۲۰۲۵، عفو بینالملل ۲۱۵۹ مورد اعدام در ایران را ثبت کرد. مقامهای جمهوری اسلامی به افزایش بیسابقه اعدامها دامن زدهاند. روند اعدامها پس از جنگ ۱۲ روزه ژوئن ۲۰۲۵ شتاب بیشتری گرفت.»
انعکاس محکومیتهای جهانی علیه موج اعدام در ایران، بسا بیش از این است. آنچه این محکومیتها را در کانون توجهات جهانی قرار داده است، پایداری زندانیان سیاسی با تداوم کارزار «سهشنبههای نه به اعدام»، شکست دادن سیاست اعدام توسط قهرمانان سربهدار که با سرود و شعار، «دار»ها و مرگ را بهسخره گرفتند، دادخواهیِ خانوادهها و جبههی سراسریِ نه به اعدام در داخل و خارج ایران با تسلیمناپذیری به حکومت متکی به اعدام بوده است. این طنین ندا و صدای ایران است که با پرداخت روزمرهی بهای رسیدن به آزادی، مخاطبان جهانی را به جانب بهرسمیت شناختن حق مبارزه مردم و مقاومت ایران برای سرنگونیِ حاکمیت اعدام، فرامیخواند.