بازگشت حسین طائب تلاش برای بازسازی حلقه امنیتی پیرامون مجتبی خامنهای
بازگشت حسین طائب به ساختارهای امنیتی حکومت ولایت فقیه، در شرایطی که آرایش قدرت در رأس حکومت دستخوش تغییر شده، توجه ناظران سیاسی و امنیتی را جلب کرده است. طائب از چهرههای باسابقه دستگاههای اطلاعاتی سپاه است. او در چهار دهه گذشته در مهمترین پروندههای امنیتی حکومت ایران حضور داشته است.
اهمیت این بازگشت فقط به سابقه فردی طائب محدود نمیشود. جایگاه او در شبکه امنیتی نزدیک به بیت خامنهای، رابطه دیرینهاش با مجتبی خامنهای و تجربه او در مدیریت نهادهای امنیتی، این پرسش را مطرح میکند که آیا تهران در حال بازسازی یک حلقه امنیتی قدیمی در اطراف قدرت جدید است؟.
حسین طائب و سابقه یک شبکه امنیتی
حسین طائب از چهرههایی است که سابقه فعالیتش به سالهای جنگ ایران و عراق بازمیگردد. ارتباط او با ساختارهای سپاه، بسیج و نهادهای اطلاعاتی در همان سالها شکل گرفت و بعدها گسترش یافت. طائب فرمانده نیروی مقاومت بسیج شد و مدتی نیز معاون اطلاعات سپاه بود. او سپس ریاست سازمان اطلاعات سپاه را بر عهده گرفت. این سازمان در سالهای بعد به یکی از مهمترین نهادهای امنیتی سرکوبگر حکومت ایران تبدیل شد.
دستگاه اطلاعات سپاه در پروندههای سیاسی، امنیتی و اجتماعی نقش گستردهای داشته است. برخورد با مخالفان سیاسی، فعالان مدنی و معترضان نیز بخشی از کارنامه این نهاد در سالهای گذشته بوده است. نام طائب در جریان اعتراضات سالهای مختلف نیز بارها مطرح شد. مخالفان و منتقدان، او را از چهرههای اصلی سیاست امنیتی حکومت ایران میدانند.
محمود احمدینژاد نیز در اظهاراتی درباره انتصاب طائب به ریاست اطلاعات سپاه، مخالفت خود را با این تصمیم اعلام کرده بود و گفته بود: « این آقای طائب که شده رئیس اطلاعات سپاه من مخالف بودم بهعنوان رئیسجمهور. گفتم ایشان تعادل نداره همه میدونن. همه میدونن ایشون چیکار کرده. اصلا کارش پروندهسازیه».
چرا بازگشت طائب اهمیت دارد؟
حسین طائب در سال ۱۴۰۱ از ریاست سازمان اطلاعات سپاه کنار گذاشته شد. این تغییر پس از مجموعهای از ضربات امنیتی و گزارشهای مربوط به نفوذ در ساختارهای اطلاعاتی صورت گرفت. اکنون بازگشت او در شرایط تازه، اهمیت متفاوتی پیدا میکند. یک چهره امنیتی باسابقه، شبکه ارتباطی گستردهای در ساختار قدرت دارد. چنین فردی میتواند برای هر مرکز قدرتی که با بحران امنیتی روبهرو است، اهمیت ویژهای داشته باشد.
از این منظر، بازگشت طائب را نمیتوان تنها یک جابهجایی اداری دانست. این تصمیم با یک طرح مشخص، همزمان با جابهجاییهای دیگر در هرم قدرت توسط مجتبی خامنهای صورت گرفته است که در راستای مهار و سرکوب قیامهای داخلی است.
مسئله اصلی، جایگاه حسین طائب در شبکه قدرت است. او سالها در ساختارهای اطلاعاتی فعالیت کرده و با بخشهایی از سپاه، بسیج و بیت رهبری ارتباط داشته است.
رابطه طائب با مجتبی خامنهای
درباره ارتباط حسین طائب و مجتبی خامنهای نیز گزارشها و روایتهای مختلفی منتشر شده است. بخشی از این ارتباط به سابقه فعالیت آنان در ساختار سپاه بازمیگردد. در سالهای گذشته، نام طائب در کنار برخی چهرههای امنیتی در بحث آینده رهبری حکومت ولایت فقیه نیز مطرح شده است. برخی گزارشها از حمایت او و احمد وحیدی از مجتبی خامنهای برای جانشینی علی خامنهای سخن گفتهاند.
با وجود این، همزمانی بازگشت طائب با تغییرات در رأس ساختار قدرت، پرسشهای جدی ایجاد میکند. مهمترین پرسش این است که آیا حکومت در حال تقویت دوباره شبکهای از نیروهای امنیتی وفادار به مرکز قدرت است؟
یک محاسبه امنیتی در رأس قدرت
از نگاه سیاسی و امنیتی، هر تغییر بزرگ در رأس یک نظام سیاسی معمولاً با بازآرایی نهادهای امنیتی همراه میشود. مرکز جدید قدرت تلاش میکند افراد مورد اعتماد خود را در موقعیتهای حساس قرار دهد. در چنین شرایطی، سابقه، وفاداری و شبکه ارتباطی اهمیت زیادی پیدا میکند. حسین طائب هر سه ویژگی را در سطح بالایی دارد.
بنابراین، اگر بازگشت او بخشی از یک روند گستردهتر باشد، میتوان آن را نشانه تلاش برای ترمیم شکافهای امنیتی و ایجاد انسجام در حلقه قدرت دانست. اما یک نکته مهم وجود دارد. قدرت امنیتی بهتنهایی نمیتواند بحران مشروعیت را حل کند. ساختار امنیتی ممکن است اعتراضات را برای مدتی کنترل کند، اما نارضایتی اجتماعی را از میان نمیبرد.
بازگشت حسین طائب در شرایط کنونی، از منظر سیاسی و امنیتی قابل توجه است. سابقه او، ارتباطاتش و جایگاه پیشینش در اطلاعات سپاه، این انتصاب را از یک جابهجایی معمولی فراتر میبرد. این انتصاب، درباره شکل نهایی قدرت مجتبی خامنهای گمانه زنی میشود.
این تغییرات در کنار یکدیگر به تقویت چهرههای امنیتی نزدیک به مجتبی منجر میشوند، که حاکی از شکلگیری یک آرایش تازه در ساختار قدرت سخن است. در نهایت، بازگشت طائب بیش از آنکه صرفاً نام یک فرد باشد، میتواند نشانه اهمیت فزاینده شبکههای امنیتی در منازعه بر سر آینده قدرت در حکومت ولایت فقیه باشد.
منابع
- شبکههای اجتماعی
- اظهارات منتشرشده محمود احمدینژاد درباره حسین طائب
- گزارشها و روایتهای رسانهای درباره ساختار اطلاعات سپاه و تغییرات امنیتی حکومت آخوندی
ایران آزادی