گزارش تحقیقی تازه خبرگزاری رویترز، یکی از مهمترین و حساسترین ابعاد اقتصاد پنهان رژیم ایران را آشکار کرده است؛ شبکهای که در آن خاندانهای بانفوذ حکومتی با استفاده از فناوریهای نوین مالی، بهویژه رمزارزها، سازوکارهای تازهای برای دور زدن تحریمها، انتقال سرمایه، پنهانسازی منابع مالی و پولشویی ایجاد کردهاند. در مرکز این پرونده، نام خاندان «خرازی» قرار دارد؛ خانوادهای که دهههاست در قلب ساختار سیاسی، امنیتی و اقتصادی رژیم ایران حضور دارد و اکنون رد پای آن در بزرگترین صرافی رمزارزی ایران، یعنی «نوبیتکس»، دیده میشود.
گزارش ویژه رویترز نشان میدهد که این پرونده صرفاً درباره یک صرافی ارز دیجیتال نیست، بلکه تصویری روشن از پیوند میان قدرت سیاسی، رانت حکومتی، اقتصاد زیرزمینی و شبکههای مالی غیرشفاف در رژیم ارائه میدهد؛ جایی که فناوری رمزارز به ابزاری برای بقای ساختار قدرت تبدیل شده است.
نوبیتکس؛ از یک استارتاپ تا بزرگترین صرافی رمزارزی ایران
صرافی نوبیتکس که در سال ۱۳۹۶ راهاندازی شد، امروز به عنوان بزرگترین صرافی ارز دیجیتال ایران شناخته میشود. این شرکت مدعی است بیش از ۱۱ میلیون کاربر دارد؛ رقمی که معادل بیش از ده درصد جمعیت کشور است. بر اساس برآوردها، حدود ۷۰ درصد معاملات رمزارزی ایران از طریق این پلتفرم انجام میشود و همین موضوع آن را به مهمترین دروازه اتصال اقتصاد تحریمشده ایران به بازار جهانی ارزهای دیجیتال تبدیل کرده است.
در ظاهر، نوبیتکس یک شرکت خصوصی دانشبنیان و حاصل تلاش گروهی از جوانان متخصص حوزه فناوری معرفی میشود؛ اما تحقیقات رویترز نشان میدهد که بنیانگذاران اصلی آن، برادران «علی خرازی» و «محمد خرازی» هستند که برای پنهان کردن وابستگی خانوادگی خود، از نام خانوادگی کمتر شناختهشده «آقامیر» استفاده کردهاند.
حتی بسیاری از همکاران نزدیک آنان نیز سالها از این نسبت خانوادگی بیاطلاع بودهاند. این پنهانکاری، به گفته منابع مختلف، با هدف جلوگیری از حساسیتهای سیاسی و همچنین مخفی ماندن ارتباط این پروژه با یکی از بانفوذترین خاندانهای رژیم ایران انجام شده است.
خاندان خرازی؛ از بیت رهبری تا وزارت خارجه و سپاه
خاندان خرازی یکی از قدیمیترین و بانفوذترین خاندانهای حاکم در ایران محسوب میشود. این خانواده نه تنها در ساختار سیاسی، بلکه در شبکههای امنیتی، اقتصادی و مذهبی نیز نفوذ گستردهای دارد.
«کمال خرازی»، وزیر خارجه پیشین رژیم ایران و رئیس شورای راهبردی روابط خارجی، شناختهشدهترین چهره این خانواده است که سالها از مشاوران نزدیک علی خامنهای محسوب میشود. نفوذ او تنها محدود به دستگاه دیپلماسی نیست، بلکه در حلقههای تصمیمگیری کلان نظام نیز نقش مهمی ایفا کرده است.
پدر بنیانگذاران نوبیتکس، « باقر خرازی»، از آخوندهای نزدیک به ساختار قدرت و بنیانگذار تشکیلات موسوم به «حزبالله ایران» بود. او از چهرههای فعال در سالهای نخست پس از انقلاب و از افراد مؤثر در شکلگیری فضای ایدئولوژیک سپاه پاسداران به شمار میرفت.
پدربزرگ این خانواده نیز از روحانیون بلندپایه و عضو مجلس خبرگان بود و گفته میشود از استادان مذهبی مجتبی خامنهای نیز بوده است. این سطح از پیوندهای خانوادگی و سیاسی باعث شده بسیاری از تحلیلگران، خاندان خرازی را بخشی از «هسته سخت قدرت» در رژیم ایران بدانند؛ جایی که تجارت، سیاست و امنیت عملاً از یکدیگر جدا نیستند.
رمزارز؛ ابزار جدید پولشویی و دور زدن تحریمها
مهمترین بخش افشاگری رویترز مربوط به نقش نوبیتکس در انتقال منابع مالی نهادهای تحریمشده رژیم ایران است. بررسی دادههای بلاکچین توسط شرکتهای تخصصی مانند «چینالیسیس»، «الپتیک» و «کریستال اینتلیجنس» نشان میدهد که میلیونها دلار از منابع مالی مرتبط با بانک مرکزی ، سپاه پاسداران و دیگر نهادهای تحریمشده، از طریق نوبیتکس جابهجا شده است.
تنها در شش ماه نخست سال ۲۰۲۵، حدود ۳۴۷ میلیون دلار از سوی بانک مرکزی به این صرافی منتقل شده است. شرکت الپتیک نیز گزارش داده که بانک مرکزی ایران بین نوامبر ۲۰۲۴ تا ژوئن ۲۰۲۵ بیش از ۵۰۰ میلیون دلار رمزارز خریداری کرده و بخشی از این عملیات از طریق نوبیتکس انجام شده است.
هدف این انتقالها روشن است: تبدیل منابع مالی قابل ردیابی به داراییهای دیجیتال، انتقال آنها میان کیفپولهای متعدد، و سپس تبدیل مجدد آنها به پول نقد یا دارایی در خارج از ایران، بدون عبور از سیستم بانکی رسمی و بدون امکان رهگیری آسان توسط نهادهای بینالمللی.
این همان الگوی کلاسیک پولشویی مدرن است؛ با این تفاوت که به جای بانکهای سنتی، از بلاکچین و رمزارز استفاده میشود. آخوندهای حاکم از این مسیر نه تنها برای دور زدن تحریمها، بلکه برای تأمین مالی فعالیتهای منطقهای، حمایت از شبکههای نیابتی و حفظ جریان درآمدهای نفتی پنهان بهره میبرد.
افشای بابک زنجانی؛ شکاف درون شبکه فساد
یکی از مهمترین سرنخهای این پرونده از دل نزاع میان «بابک زنجانی» و بانک بیرون آمد. بابک زنجانی، میلیاردر مشهور و چهره شناختهشده فساد نفتی در ایران، در جریان درگیری علنی با بانک مرکزی، مجموعهای از آدرسهای کیفپول رمزارزی را منتشر کرد که بعدها به یکی از کلیدیترین شواهد این پرونده تبدیل شد.
تحلیلگران بلاکچین با بررسی این آدرسها توانستند مسیر انتقال حداقل ۲۰ میلیون دلار از منابع تحریمشده بانک مرکزی به کیفپولهایی را شناسایی کنند که تحت کنترل نوبیتکس قرار داشتند.
این افشا نشان داد که حتی درون ساختار فساد مالی نیز رقابت میان باندهای قدرت میتواند به افشای بخشی از سازوکارهای پنهان منجر شود. اختلاف میان زنجانی و بانک مرکزی در واقع بخشی از جنگ قدرت میان شبکههای مالی درون حکومت بود؛ جنگی که برای نخستین بار بخشی از پشتپرده پولشویی رمزارزی را آشکار کرد.
رابطه پیچیده با سپاه پاسداران
رویترز همچنین گزارش میدهد که سپاه پاسداران بارها به دفاتر نوبیتکس مراجعه کرده، مدیرعامل این شرکت را بازداشت کرده و تجهیزات آن را ضبط کرده است. برخی منابع گفتهاند علت این فشارها، امتناع نوبیتکس از پردازش برخی منابع مالی مرتبط با فروش نفت تحریمی سپاه بوده است. برخی دیگر نیز این ماجرا را بخشی از رقابت درونساختاری میان نهادهای امنیتی و اقتصادی نظام میدانند.
اما در هر دو روایت، یک نکته ثابت باقی میماند: نوبیتکس در مرکز منافع اقتصادی و امنیتی سپاه قرار داشته است.
یکی از مقامهای سابق وزارت خزانهداری آمریکا در اینباره گفته است: «در ایران نمیتوان یک کسبوکار بزرگ و موفق داشت، بدون آنکه حکومت یا نهادهای وابسته به آن در آن سهم یا کنترل داشته باشند.»
این جمله بهخوبی ماهیت واقعی چنین شرکتهایی را توضیح میدهد؛ ساختاری که در آن بخش خصوصی واقعی عملاً وجود ندارد و هر موفقیت اقتصادی بزرگ، ناگزیر به حلقه قدرت متصل است.
ادامه فعالیت در زمان قطع اینترنت؛ امتیاز ویژه حکومتی
یکی از قابلتوجهترین بخشهای این پرونده، ادامه فعالیت نوبیتکس در زمان قطع سراسری اینترنت در ایران است. در شرایطی که میلیونها شهروند از دسترسی به اینترنت محروم بودند، این صرافی همچنان فعال باقی ماند و بیش از ۱۰۰ میلیون دلار تراکنش انجام داد.
بر اساس گزارش «نتبلاکس»، در آن دوره تنها حدود ۱ تا ۲ درصد جمعیت کشور که در فهرست دسترسی ویژه حکومت قرار داشتند، امکان استفاده از اینترنت را داشتند. اینکه نوبیتکس در چنین شرایطی بدون اختلال به فعالیت ادامه داده، نشان میدهد این شرکت نه یک استارتاپ عادی، بلکه بخشی از زیرساخت مالی مورد اعتماد حاکمیت است.
در واقع، همانگونه که شبکه بانکی برای نظام حیاتی است، نوبیتکس نیز به یکی از شریانهای مالی جدید حکومت تبدیل شده است؛ شریانی که حتی در زمان بحران، اعتراضات و سرکوب نیز باید فعال بماند.
پرونده خاندان خرازی و نوبیتکس، صرفاً یک رسوایی اقتصادی یا پرونده فناوری نیست؛ این ماجرا نمونهای روشن از ساختار واقعی اقتصاد رژیم ایران است؛ اقتصادی که در آن خانوادههای نزدیک به قدرت، با استفاده از رانت سیاسی، پوشش امنیتی و ابزارهای نوین مالی، سازوکارهای پیچیدهای برای حفظ ثروت و بقای نظام ایجاد کردهاند.
رمزارزها در ایران دیگر صرفاً ابزار سرمایهگذاری مردم یا فرار از تورم نیستند؛ بلکه به بخشی از معماری جدید فساد، پولشویی و دور زدن تحریمها تبدیل شدهاند. در این میان، خاندانهایی مانند خرازی، با چهرهای مدرن و در قالب شرکتهای فناوری، همان نقش سنتی خود را ادامه میدهند: حفاظت از جریان پول برای بقای ساختار قدرت.
افشاگری رویترز نشان میدهد که پشت ظاهر مدرن اقتصاد دیجیتال ایران، همان شبکه قدیمی قدرت، رانت و فساد همچنان فعال است؛ تنها تفاوت این است که این بار به جای حسابهای بانکی سنتی، از کیفپولهای رمزارزی و بلاکچین استفاده میشود.
ایران آزادی